środa, 30 maja 2018

473. Pogawędki w wc

Z Meknes wyruszyliśmy w kierunku Volubilis, mijając po drodze uprawy bobu...


krzewy jojoby...


...i malowniczo położone na wzgórzach miasteczko Moulay Idriss, nazywane „leżącym wielbłądem”, gdyż – oglądane z dalszej perspektywy – przypomina go swoim kształtem. Jest kolejnym miejscem kultu – pochowano tam Idrisa I, prawnuka Mahometa i założyciela pierwszej marokańskiej dynastii (Idrysydów).


Volubilis to rozległy kompleks ruin rzymskiego miasta w kształcie litery „L”, które w czasach starożytnych było stolicą prowincji Mauretania. W miejscu tym żyły kiedyś lwy i pantery, które jednak zostały przetrzebione przez Rzymian. Arabska nazwa miasta to Oualili. Po podziale Mauretanii w 42 r. n.e. przez cesarza Klaudiusza nadal pełniło funkcję stolicy, ale jednej z dwóch części nazwanej Mauretania Tingitana. Stanowiło jeden z najdalszych krańców Cesarstwa Rzymskiego.





Zwiedzanie zaczęliśmy od niereprezentacyjnej dzielnicy domów mieszkalnych i zakładów rzemieślniczych posadowionych na peryferiach miasta, a następnie przemieszczaliśmy się w kierunku centrum.



Pierwszym ciekawym obiektem na naszej drodze był Dom Orfeusza. W swoim czasie był rezydencją, należącą zapewne do bogatego kupca. Budynek składał się z dwóch części – prywatnej, mieszkalnej oraz służbowej – handlowej. Każda z nich miała oddzielne wejście. Charakterystyczną cechą domu są zachowane mozaiki, w tym największa spośród owalnych w Volubilis, przedstawiająca mit o Orfeuszu oraz inne, między innymi wyobrażające stwory morskie.






W jednym z domów znajdują się zrekonstruowane maszyny do produkcji oliwy z oliwek. Prasy oliwne znajdowały się niegdyś w prawie każdym domu, ponieważ produkcja oliwy stanowiła jedną z najpopularniejszych gałęzi ówczesnego przemysłu.


Dalej znajdują się pozostałości łaźni Galienusa.



Były to termy publiczne, wybudowane na polecenie cesarza Galienusa w II w n.e. Wyposażone były w skomplikowany, typowo rzymski system ogrzewania...


Termy
oraz toalety i womitorium...


Womitorium
...w którym zwracało się treść żołądkową po przejedzeniu.
Toalety pełniły funkcję miejsca spotkań towarzyskich. Najpierw posyłano do nich niewolników, aby zasiadając na kamiennych siedziskach wygrzewali je dla swoich panów. Funkcję papieru toaletowego spełniały szczotki z piór, umieszczane w pionowych szczelinach pod siedzeniami.


Toalety ze szczelinami na szczotki
W najwyższym punkcie miasta wznosi się Kapitol. 

Widok na Kapitol

Kapitol
Wybudowano go w 217 r., wzorując się na oryginale rzymskim. Tradycyjnie poświecono go najważniejszym bóstwom, tj. Jowiszowi, Junonie i Minerwie (rzymskim odpowiednikom bogów greckich: Zeusa, Hery i Ateny). Dziś, podobnie jak na innych kolumnach miasta, zagnieździły się tam bociany.


Kapitol

Kapitol

Bociany na Kapitolu
W pobliżu Kapitolu wzniesiono potężną, pięcionawową bazylikę.




W czasach starożytnych był to rodzaj hali, w której mieściły się sądy, urzędy i miejsce zgromadzeń senatu.





Częściowo pełniła też funkcję handlowa i sakralną. W Volubilis zachowało się m.in. niewielkie baptysterium.


Baptysterium
W bezpośrednim sąsiedztwie bazyliki znajdowało się zazwyczaj reprezentacyjne forum. W Volubilis było ono stosunkowo niewielkie.


Bociany na kolumnach bazyliki


Nieopodal forum mieszczą się ruiny Domu Akrobaty, zwanego też Domem Atlety. Zachowana tutaj mozaika wyobraża pokaz woltyżerki towarzyszący wręczeniu nagrody zwycięzcy wyścigów jeździeckich.



Po sąsiedzku znaleziona została rzeźba atakującego psa, którą umieszczono w Muzeum Archeologicznym w Rabacie. Temu znalezisku domostwo zawdzięcza swa nazwę – Dom Psa. Mimo nieobecności zwierzęcia uwagę przyciąga inne frapujące znalezisko. Jakiś miejscowy, widząc nas zbliżających się do Domu Psa, usiadł na środku czegoś przypominającego kamienną ławeczkę, a następnie zaprosił do zajęcia jej obu brzegów dowolną parę. Na koniec wstał, a oczom ludzkim ukazało się… to.



Zdania co do funkcji spełnianej przez ten gadżet są podzielone. Jedni twierdza, że jest to rodzaj drogowskazu pokazującego (jak w Pompejach) kierunek, w jakim należy udawać się do domu publicznego; inni zaś stoją na stanowisku, że tego rodzaju rzeźby były popularne i znajdowały się w prawie każdym domu.



W centrum miasta znajduje się łuk triumfalny, wzniesiony w 217 r. na cześć cesarza Karakalli.



Na szczycie ośmiometrowej budowli znajdował się pierwotnie rydwan z brązu, a po rzeźbionych postaciach nimf spływała podobno woda.




Do dziś zachowała się część spośród kolumn...



a także inskrypcje...



...i zatarte medaliony wyobrażające oryginalnie cesarza...



...oraz jego matkę – Syryjkę Julię Domnę, którą ojciec (Septymiusz Sewer) poznał, gdy stacjonował w Syrii.



Od łuku triumfalnego do Bramy Tangerskiej wiodła główna ulica miasta o nazwie Decumanus Maximus.


Decumanus Maximus
Brama Tangerska
Ma 12 m szerokości i 400 m długości. Równolegle do niej biegł akwedukt dostarczający wodę do miasta.


Fragment akweduktu
Mieszkali przy niej najbogatsi i najbardziej wpływowi obywatele. Zachowały się m.in. „reklamy” sklepów i zakładów usługowych.


Sklep mięsny

Drobiarnia

Winiarnia

Najprawdopodobniej złotnik

Apteka

Drogeria
Przy Decumanus Maximus znajdują się najcenniejsze domy, na przykład Dom Kolumn.


Dom Kolumn
Dom Kolumn
Wewnątrz, na otoczonym kolumnami dziedzińcu, znajdowało się impluvium.


Impluvium Domu Kolumn
Dom Rycerza wyróżnia się mozaiką wyobrażającą śpiąca na plaży Ariadnę, którą znajduje Dionizos.


Dom Rycerza - śpiąca Ariadna i Dionizos
Na podłodze kuchni Domu Herkulesa znajduje się mozaika stanowiąca ilustrację do mitu o tym herosie.

Mit o Herkulesie

10-miesięczny Herkules duszący dwa węże nasłane przez Junonę

Prawdopodobnie wyprawa po woły Gerionesa

Wytępienie roju ptaków-ludojadów w okolicy miasta Stymfalos

Sprowadzenie potężnego byka z Krety

Sprowadzenie Cerbera z piekła

W Domu Wenus znaleziono najcenniejsze mozaiki w mieście. Jedna z nich składa się z dwóch kompozycji: Uprowadzenia Hylasa przez nimfy...

Uprowadzenie Argonauty Hylasa przez nimfy
...i Dianę w kąpieli...

Diana w kąpieli
...druga przedstawia Dionizosa i Cztery Pory Roku.

Dionizos i Cztery Pory Roku


Na koniec mała zagadka: kto wie, co to jest? Mam na myśli ten kamienny dziwoląg pośrodku.


Rzymianie opuścili Maroko pod koniec III w., a w mieście pozostali Berberowie, Syryjczycy i Żydzi. W VII w. dołączyli do nich Arabowie. W XVIII w. rozgrabiono zabytkowe budowle, używając zagrabionych materiałów do budowy pałacu w Meknes. Dzieła zniszczenia dopełniło trzęsienie ziemi, jakie miało tam miejsce w 1775 r.
Prace archeologiczne rozpoczęto dopiero w dwudziestoleciu międzywojennym i trwają one do dziś. Kompleks ruin położony jest na płaskowyżu, z którego rozpościera się widok na okolice. Do tej pory odkryto około połowy z dawnej całości, tj. z 40 hektarów. W 1997 roku zabytek został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO.